Sözlükte "mantık" ne demek?

1. Doğru düşünme sanatı ve bilimi, eseme.
2. Doğru düşünmenin yolu ve yöntemi .
3. Düşüncenin ve düşüncenin varlık biçimlerinin, öğelerinin, türlerinin, olanaklarının, yasalarının ve düşünce bağlamlarının bilimi.

Mantık kelimesinin ingilizcesi

adj. dialectic, reasoning
n. logic, reason, rationale, rationality
Köken: Arapça

Mantık nedir? (Felsefe)

1) Formel mantık: Düşünmenin yapı biçimlerini ve yasalarını, yani önermelerini birbirine bağlanmasını, kavramların oluşturulmasını ve birbirine bağlanmasını, çıkarsamaların türetilebilmesini ya da oluşturulmasını, tümdengelim yönetimini ve tanımlamayı araştıran bilim.

Mantık, doğru olan her düşüncenin yapı biçimleriyle ve yasalarıyla uğraşır öyleyse mantıksal yapı biçimlerini saf halde kavrayabilmek için, düşüncenin, belirli bir andaki özel içeriğinden soyutlanması gerekir bu yüzden, mantık, düşüncenin içeriğine dokunmadığı için, formel mantığın yanı sıra, bir de içeriksel mantığın kurulması gerektiğini ileri süren görüşlere sık sık rastlanır bu görüşler, aslında mantıksal yapı biçimlerinin mahiyetiyle ilgili bir yanlış anlamadan kaynaklanırlar.

Mantığın yapı biçimleri ve yasaları, düşüncenin her türlü içeriği için geçerli olduklarından, her özel içeriğe karşı uzak durmak zorundadırlar onların evrensellikleri de zaten buradan gelir.

Modern formel mantık: Önermeler mantığı, yüklemler mantığı ve basamaklar mantığı olmak üzere üç kesimi kapsar öyle ki, bunlardan önermeler mantığı, bitiştirmeler, ayrıklıklar, içermeler, değillemeler ve eşdeğerlilikler gibi mantıksal sabitler yardımıyla, önermelerin birbirine bağlanmasını araştırır yüklemler mantığı, nesnelerin özelliklerini konu edinen önermelerin mantıksal ilişkilerini -tek haneli ve çok haneli yüklemler arasında fark gözeterek- araştırır basamaklar mantığı ise, özelliklerin özelliklerini konu edinen önermelerin mantıksal ilişkilerini araştırır.

Mantık yasaları ne itibari kurallardır, nea-priori düşünme kalıplarıdır, ne de nesnel gerçeğin yasalarıdır bunlar nesnel gerçeğin en genel ilişkilerini yansıtan düşünme yasalarıdır nesnel birer dayanakları vardır ve düşünce tarihi boyunca deneyimlerle ve soyutlama faaliyetiyle elde edilmişlerdir. «Mantığın yasaları, nesnelin, insanın öznel bilincine yansımasının yasalarıdır. Bu figürler, aksiyom anlamını kazanana kadar, insanın pratik faaliyeti, insan bilincine çeşitli mantık figürlerini milyarlarca kez tekrarlatmıştır. » (Lenin) Demek ki mantıksal düşünce, insanlığın kendisi kadar eskidir deneyimin ve bilimsel bilginin ilerlediği ölçüde zenginleşip gelişmiştir.

Mantık bilimi ise, formel mantığa göre çok daha yenidir. Bu bilimin ilk adımlarını Hintlilerin, Çinlilerin ve Yahudilerin edebi metihlerinde, Sokrates ve Platon başta olmak üzere ilk Yunan filozoflarında ve hatta Demokritos’ ta bulmak olanaklıdır. Ancak mantık biliminin asıl kurucusu, tek haneli yüklemler mantığını, tasım (Syllogismus, iki öncüllü çıkarsama) biçiminde geliştiren Aristoteles’ tir. önerme mantığının temellerini geliştirmişlerdir mantık teorisinin büyük ölçüde zenginleşmesi ise, ortaçağ skolastiği döneminde olanaklı olmuştur. Leibniz ve LamberPin çalışmalarını bir kenara bırakırsak, Ortaçağdan sonra, mantık biliminin uzun bir süre yerinde saydığını söyleyebiliriz. Mantığın çağımızdaki gelişimi, 19. yüzyılın ortalarında Bolzano, Morgan ve Boole’ le başlar. Frege, Peano, Russell ile Whitehead, Hilbert, Carnap, Church ve Kleene vb. mantığa, bugünkü formelleştirilmiş mantık -ya da matematiksel mantık- biçimini vermişlerdir. Matematiksel mantık, mantıksal yapıları ve yasaları, -onların, formelleştirilmiş mantıksal sistemlerdeki ya da mantıksal kalküldeki imgeleri aracılığıyla- araştırır. Bu tür mantıksal kalküllerin yapısı sentaks’ ta araştırılırken, yorumlama aracılığıyla mantıksal kalküllerle eşleştirilen içerik ise, semantikte araştırılır. Modern mantık sürekli bir gelişme içindedir ve mantığın, durmadan, çok-değerli mantık, zorunlu önerme mantığı, tümevarımcı mantık gibi yeni yeni kolları ortaya çıkmaktadır. Modern mantık, düşünmenin diyalektiğini kendi yasaları içinde yapı biçimleri bakımından kavrar, bu anlamda diyalektik bir karakter taşır.

2) Diyalektik mantık: Maddeci diyalektik9 q mantık açısından verilen ad.

Diyalektiğin, aynı zamanda düşünmenin genel yapı biçimlerinin ve yasalarının öğretisi olduğunu dile getirir.